เมื่อ “Cyber Resilience” กำลังกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของอุตสาหกรรมเดินเรือ

“ในอดีต เครื่องจักรใหญ่เรือดับกลางทะเลคือความเสี่ยงสูงสุดของเรือ แต่ในวันนี้ การถูกโจมตีทางไซเบอร์อาจสร้างผลกระทบได้ไม่ต่างกัน”

โลกของการเดินเรือกำลังเปลี่ยนไป

ลองย้อนกลับไปเมื่อ 20 ปีก่อน

ระบบส่วนใหญ่บนเรือทำงานแยกจากกันแทบทั้งหมด

เครื่องจักรใหญ่ทำงานของมัน

ระบบเดินเรือทำงานของมัน

ระบบสื่อสารก็เป็นอีกระบบหนึ่ง

การเชื่อมต่อกับฝั่งมีเพียงโทรศัพท์ดาวเทียมหรืออีเมลความเร็วต่ำ

แต่วันนี้ ทุกอย่างเปลี่ยนไปแล้ว

เรือหนึ่งลำอาจมีระบบดิจิทัลมากกว่าร้อยระบบที่เชื่อมโยงถึงกัน

• ระบบบริหารจัดการเรือ และระบบวางแผนซ่อมบำรุง (ERP)
• ระบบ AI CCTV
• ระบบติดตามเรือ (Ship Tracking & Monitoring )
• ระบบสื่อสารผ่านดาวเทียมแบบ Multi-Orbit
• ระบบ Remote Monitoring
• ระบบ Cyber Security

ข้อมูลจำนวนมหาศาลไหลเวียนระหว่างเรือ บริษัท และ Cloud ตลอด 24 ชั่วโมง

เรือในปัจจุบันจึงไม่ได้เป็นเพียง “ยานพาหนะลอยน้ำ”

แต่กำลังกลายเป็น Floating Data Center หรือ “ศูนย์ข้อมูลที่ลอยอยู่กลางทะเล”

และเมื่อมีการเชื่อมต่อมากขึ้น…

พื้นที่สำหรับการโจมตีทางไซเบอร์ก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย

Cyber Attack ไม่ได้กระทบแค่ข้อมูลอีกต่อไป

หลายคนยังมองว่า Cybersecurity เป็นเรื่องของฝ่าย IT

แต่สำหรับเรือเดินทะเล ผลกระทบอาจรุนแรงกว่านั้นมาก

หากผู้ไม่หวังดีสามารถเข้าถึงระบบสำคัญบนเรือได้ ผลกระทบอาจเกิดขึ้นได้หลายรูปแบบ เช่น

• ระบบควบคุมเครื่องจักรใหญ่หยุดชะงัก
• ระบบช่วยการเดินเรือแสดงข้อมูลผิดพลาด
• ระบบสื่อสารกับฝั่งถูกตัดขาด
• ระบบ CCTV ไม่สามารถใช้งานได้
• ระบบบริหารจัดการเรือไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลได้
• ลูกเรือไม่สามารถติดต่อสำนักงานใหญ่ได้

Cyber Attack ในยุคปัจจุบันจึงไม่ได้เป็นเพียง “ปัญหาคอมพิวเตอร์”

แต่กลายเป็น Operational Risk ที่ส่งผลโดยตรงต่อ

• ความปลอดภัยของลูกเรือ
• ความปลอดภัยของเรือ
• ความต่อเนื่องในการปฏิบัติงาน
• ความเสียหายทางธุรกิจ
• และอาจส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมทางทะเล

ทำไม IACS จึงออก UR E26 และ UR E27?

คำตอบสั้น ๆ คือ

เพราะการป้องกันหลังเกิดเหตุไม่เพียงพออีกต่อไป

ในอดีต หลายองค์กรติดตั้ง Firewall หรือ Antivirus หลังจากระบบถูกออกแบบเสร็จแล้ว

แต่ในโลกของ Maritime Digitalization วิธีคิดแบบนั้นเริ่มไม่เพียงพอ

IACS จึงเปลี่ยนแนวคิดใหม่ว่า

Cybersecurity ต้องถูกออกแบบเข้าไปในระบบตั้งแต่วันแรก

นี่คือที่มาของ

• UR E26 ซึ่งกำหนดแนวทางด้าน Cyber Resilience ของเรือทั้งลำ
• UR E27 ซึ่งกำหนดให้ Computer Based System ทุกระบบต้องมี Security Capability ขั้นพื้นฐานตั้งแต่ขั้นตอนการออกแบบ พัฒนา และผลิต

กล่าวอีกนัยหนึ่ง

UR E27 ไม่ได้ถามว่า

“ระบบของคุณมี Firewall หรือไม่”

แต่ถามว่า

“ระบบของคุณถูกออกแบบมาให้ปลอดภัยตั้งแต่ต้นหรือยัง”

UR E27 ไม่ใช่เรื่องของฝ่าย IT เพียงฝ่ายเดียว

หลายองค์กรเข้าใจว่า UR E27 เป็นหน้าที่ของทีม IT

แต่ความจริงแล้ว ข้อกำหนดนี้เกี่ยวข้องกับหลายฝ่ายพร้อมกัน

• ผู้ผลิตอุปกรณ์
• ผู้พัฒนาซอฟต์แวร์
• System Integrator
• อู่ต่อเรือ
• Classification Society
• Ship Owner
• Ship Manager

ทุกฝ่ายมีบทบาทในการทำให้เรือมี Cyber Resilience

เพราะระบบหนึ่งระบบที่ไม่มีมาตรการด้านความปลอดภัย อาจกลายเป็น “ประตู” ที่ทำให้ผู้โจมตีเข้าถึงระบบอื่นทั้งหมดบนเรือได้

แล้ว UR E27 ต้องการอะไร?

หลายคนคิดว่า UR E27 เป็นเอกสารด้านเอกสารและการตรวจประเมิน

แต่ในความเป็นจริง สิ่งที่ IACS ต้องการคือ

“Secure by Design”

หรือการสร้างระบบที่ปลอดภัยตั้งแต่ต้น

ดังนั้น ระบบที่อยู่ภายใต้ UR E27 จะต้องสามารถ

• ยืนยันตัวตนผู้ใช้งาน
• จำกัดสิทธิ์การเข้าถึง
• บันทึกเหตุการณ์ด้านความปลอดภัย
• ป้องกัน Malware
• เข้ารหัสข้อมูล
• สำรองและกู้คืนระบบ
• ตรวจสอบความผิดปกติ
• รักษาความต่อเนื่องของระบบเมื่อเกิดเหตุการณ์ผิดปกติ

กล่าวคือ ระบบต้องสามารถ “ป้องกัน ตรวจจับ ตอบสนอง และฟื้นฟู” ได้อย่างเป็นวงจร

Cyber Resilience คือความสามารถในการเดินเรือต่อไป แม้เกิดการโจมตี

นี่คือจุดที่หลายคนมักเข้าใจผิด

เป้าหมายของ UR E27 ไม่ใช่

“ทำให้ระบบไม่มีวันถูกโจมตี”

เพราะในโลกไซเบอร์ แทบไม่มีระบบใดปลอดภัย 100%

สิ่งที่ IACS ต้องการคือ

แม้เกิดการโจมตี

เรือยังคงสามารถปฏิบัติภารกิจต่อไปได้อย่างปลอดภัย

นี่คือความหมายของคำว่า

Cyber Resilience

แล้วเจ้าของเรือควรเริ่มต้นอย่างไร?

แม้เรือรุ่นเก่าหลายลำจะยังไม่ถูกบังคับให้ปฏิบัติตาม UR E27

แต่ทิศทางของอุตสาหกรรมชัดเจนว่า

Cyber Resilience กำลังกลายเป็นมาตรฐานใหม่ของการเดินเรือ

สิ่งที่เจ้าของเรือสามารถเริ่มได้ตั้งแต่วันนี้ ได้แก่

• สำรวจระบบ Computer Based Systems บนเรือ
• ตรวจสอบการเชื่อมต่อระหว่างระบบ IT และ OT
• ทบทวนแนวทางการบริหารสิทธิ์ผู้ใช้งาน
• วางแผนการสำรองข้อมูลและการกู้คืนระบบ
• ประเมินความเสี่ยงด้าน Cybersecurity ของระบบสื่อสารผ่านดาวเทียม
• เตรียมโครงสร้างพื้นฐานให้รองรับข้อกำหนดในอนาคต

บทสรุป

เรือสมัยใหม่กำลังเปลี่ยนจาก “เครื่องจักรที่ลอยอยู่กลางทะเล” ไปสู่ “แพลตฟอร์มดิจิทัลที่เชื่อมต่อกับโลกตลอดเวลา”

เมื่อการเชื่อมต่อเพิ่มขึ้น ความรับผิดชอบด้าน Cybersecurity ก็เพิ่มขึ้นเช่นกัน

IACS UR E27 จึงไม่ใช่เพียงข้อกำหนดเพื่อการรับรองมาตรฐาน แต่เป็นการสะท้อนถึงทิศทางใหม่ของอุตสาหกรรมเดินเรือ ที่ให้ความสำคัญกับ Cyber Resilience ในฐานะองค์ประกอบสำคัญของความปลอดภัยในการเดินเรือ

มุมมองจาก ShipExpert

ที่ ShipExpert เราเชื่อว่า Cyber Resilience ไม่ได้เกิดจากการติดตั้งอุปกรณ์เพียงชิ้นเดียว

แต่เกิดจากการออกแบบระบบที่เชื่อมโยงกันอย่างเหมาะสม ตั้งแต่ Maritime Connectivity, Network Architecture, Cybersecurity, Digital Operations ไปจนถึง 24/7 Technical Support

นี่คือแนวคิดของ Xpert Convergence — การบูรณาการเทคโนโลยีและบริการให้ทำงานร่วมกันเป็นระบบนิเวศเดียว เพื่อช่วยให้เรือมีความพร้อมสำหรับการดำเนินงานในยุคดิจิทัลอย่างแท้จริง